De klassieke sportschoolwijsheid zegt dat je moet kiezen: eerst ‘bulken’ om spier op te bouwen, dan ‘cutten’ om vet te verliezen. Tegelijk vet verliezen en spier opbouwen, oftewel body recomposition, zou alleen voor beginners zijn weggelegd. Het onderzoek schetst een hoopvoller beeld.

Bestaat body recomposition echt?

Ja. Een review uit 2020 in het Strength and Conditioning Journal bekeek het bewijs en concludeerde dat er, hoewel vaak wordt aangenomen dat recomposition alleen bij ongetrainde mensen of mensen met overgewicht voorkomt, een flink aantal studies is dat het ook bij getrainde krachtsporters laat zien[1]. De review bespreekt ook trainings- en voedingsfactoren, factoren buiten de training zoals slaap, en een belangrijke kanttekening: metingen van de lichaamssamenstelling hebben hun grenzen, dus kleine veranderingen in spier- en vetmassa zijn moeilijk precies vast te stellen.

De vier knoppen

1. Train met gewichten en word sterker

Krachttraining is het signaal dat je lichaam vertelt spier te behouden en op te bouwen terwijl je vet verliest. Alleen lijnen kost spier: in het slaaponderzoek hieronder verloren deelnemers die zonder trainingsprogramma op dieet waren een flink deel van hun gewicht als vetvrije massa, zelfs als ze goed uitgerust waren[4]. Mik op ongeveer 10–20 zware sets per spier per week en probeer na verloop van tijd herhalingen of gewicht toe te voegen.

2. Eet ruim voldoende eiwit

Bij normaal eten vlakt de spierwinst door eiwit af bij ongeveer 1,6 g/kg lichaamsgewicht per dag[2], maar bij een calorietekort stijgt de behoefte. De International Society of Sports Nutrition stelt dat 2,3–3,1 g/kg/dag nodig kan zijn om zoveel mogelijk vetvrije massa te behouden bij getrainde mensen die op dieet zijn[3]. Een praktisch doel voor recomposition op basis van deze twee bronnen is minstens 1,6 g/kg en tot 2,2 g/kg of meer per dag. Bekijk onze eiwitgids voor een tabel per lichaamsgewicht.

3. Een klein calorietekort, geen crashdieet

Een overzicht van het bewijs voor natural bodybuilders die zich op een wedstrijd voorbereiden, een groep die er veel aan hecht om spier te behouden terwijl ze vet verliezen, adviseert een calorie-inname die leidt tot een verlies van ongeveer 0,5–1% van het lichaamsgewicht per week om zoveel mogelijk spier te behouden[5]. Voor mensen die al slank zijn, is een lager tempo beter.

4. Slaap genoeg

In een gerandomiseerde cross-overstudie in de Annals of Internal Medicine volgden volwassenen met overgewicht twee weken hetzelfde caloriebeperkte dieet, één keer met 8,5 uur in bed en één keer met 5,5 uur[4]. Het totale gewichtsverlies was vergelijkbaar, maar de samenstelling veranderde sterk:

Samenstelling van het gewichtsverlies over 14 dagen, Nedeltcheva et al. (2010).
8,5 uur slaap5,5 uur slaap
Vet verloren1,4 kg0,6 kg
Vetvrije massa verloren1,5 kg2,4 kg

Met weinig slaap daalde het aandeel van het gewichtsverlies dat uit vet bestond met 55%, en steeg het verlies van vetvrije massa met 60%. Het was een kleine, korte studie met 10 mensen, maar de boodschap is duidelijk: te weinig slapen kan gewichtsverlies verschuiven van vet naar vetvrije massa. Voor de algemene gezondheid adviseren de American Academy of Sleep Medicine en de Sleep Research Society volwassenen om minstens 7 uur per nacht te slapen[6].

Zo zie je of het werkt

Tijdens recomposition beweegt de weegschaal soms nauwelijks, omdat je tegelijk vet verliest en spier opbouwt. Houd in plaats daarvan dit bij:

  • Je tailleomtrek, wekelijks op hetzelfde tijdstip gemeten.
  • Je vetpercentage, elke keer op dezelfde manier geschat, bijvoorbeeld met onze vetpercentagecalculator met meetlint (methode van de Amerikaanse marine).
  • Kracht: gaan je herhalingen en gewichten omhoog?
  • Voortgangsfoto’s elke 2–4 weken, bij hetzelfde licht.
  • Hoe je kleding zit.

Als je taille slanker wordt en je gewichten omhoog gaan, werkt het, wat de weegschaal ook zegt.