Η κλασική σοφία του γυμναστηρίου λέει ότι πρέπει να διαλέξετε: πρώτα «όγκος» για να χτίσετε μυ και μετά «γράμμωση» για να χάσετε λίπος. Η ταυτόχρονη απώλεια λίπους και αύξηση μυϊκής μάζας, γνωστή ως ανασχηματισμός σώματος (body recomposition), θεωρούνταν προνόμιο των αρχαρίων. Η έρευνα δίνει μια πιο αισιόδοξη εικόνα.
Υπάρχει πραγματικά ο ανασχηματισμός σώματος;
Ναι. Μια ανασκόπηση του 2020 στο Strength and Conditioning Journal εξέτασε τα δεδομένα και κατέληξε ότι, παρότι συχνά θεωρείται πως ο ανασχηματισμός συμβαίνει μόνο σε αγύμναστους ή υπέρβαρους ανθρώπους, υπάρχει σημαντικός αριθμός μελετών που τον δείχνουν και σε άτομα προπονημένα με βάρη[1]. Η ανασκόπηση εξετάζει επίσης μεταβλητές προπόνησης και διατροφής, παράγοντες εκτός προπόνησης όπως ο ύπνος, και μια σημαντική επιφύλαξη: οι μετρήσεις σύστασης σώματος έχουν όρια, οπότε οι μικρές αλλαγές σε μυ και λίπος είναι δύσκολο να ανιχνευθούν με ακρίβεια.
Οι τέσσερις μοχλοί
1. Προπονηθείτε με βάρη και βελτιωθείτε
Η προπόνηση με αντιστάσεις είναι το σήμα που λέει στον οργανισμό να κρατήσει και να χτίσει μυ ενώ χάνετε λίπος. Η δίαιτα από μόνη της κοστίζει μυϊκή μάζα: στη μελέτη για τον ύπνο που περιγράφεται παρακάτω, όσοι έκαναν δίαιτα χωρίς πρόγραμμα προπόνησης έχασαν σημαντικό μέρος του βάρους τους ως άλιπη μάζα, ακόμη και όταν κοιμούνταν αρκετά[4]. Στοχεύστε σε περίπου 10–20 απαιτητικά σετ ανά μυ την εβδομάδα και προσπαθήστε να προσθέτετε επαναλήψεις ή βάρος με τον καιρό.
2. Τρώτε άφθονη πρωτεΐνη
Με κανονική διατροφή, τα μυϊκά κέρδη από την πρωτεΐνη σταθεροποιούνται γύρω στα 1,6 g/kg σωματικού βάρους την ημέρα[2], αλλά σε θερμιδικό έλλειμμα οι ανάγκες αυξάνονται. Η International Society of Sports Nutrition αναφέρει ότι μπορεί να χρειάζονται 2,3–3,1 g/kg/ημέρα για τη μέγιστη διατήρηση της άλιπης μάζας σε προπονημένα άτομα κατά τη δίαιτα[3]. Ένας πρακτικός στόχος για τον ανασχηματισμό, με βάση αυτές τις δύο πηγές, είναι τουλάχιστον 1,6 g/kg και έως 2,2 g/kg ή περισσότερο την ημέρα. Δείτε τον οδηγό μας για την πρωτεΐνη για πίνακα ανά σωματικό βάρος.
3. Μικρό θερμιδικό έλλειμμα, όχι δίαιτα-εξπρές
Μια ανασκόπηση των δεδομένων για την προετοιμασία φυσικών bodybuilders για αγώνες, μιας ομάδας που νοιάζεται ιδιαίτερα να κρατήσει τους μυς της ενώ χάνει λίπος, συνιστά θερμιδική πρόσληψη που οδηγεί σε απώλεια περίπου 0,5–1% του σωματικού βάρους την εβδομάδα για τη μέγιστη διατήρηση της μυϊκής μάζας[5]. Για όσους είναι ήδη αδύνατοι ταιριάζουν πιο αργοί ρυθμοί.
4. Κοιμηθείτε αρκετά
Σε μια τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη μελέτη στο Annals of Internal Medicine, υπέρβαροι ενήλικες ακολούθησαν την ίδια υποθερμιδική δίαιτα για δύο εβδομάδες, μία φορά με 8,5 ώρες στο κρεβάτι και μία με 5,5 ώρες[4]. Η συνολική απώλεια βάρους ήταν παρόμοια, αλλά η σύστασή της άλλαξε δραματικά:
| 8,5 ώρες ύπνου | 5,5 ώρες ύπνου | |
|---|---|---|
| Απώλεια λίπους | 1,4 kg | 0,6 kg |
| Απώλεια άλιπης μάζας | 1,5 kg | 2,4 kg |
Με λίγο ύπνο, το ποσοστό του βάρους που χάθηκε ως λίπος μειώθηκε κατά 55% και η απώλεια άλιπης μάζας αυξήθηκε κατά 60%. Ήταν μια μικρή και σύντομη μελέτη με 10 άτομα, αλλά το μήνυμα είναι σαφές: ο λίγος ύπνος μπορεί να μετατοπίσει την απώλεια βάρους από το λίπος προς την άλιπη μάζα. Για τη γενική υγεία, η American Academy of Sleep Medicine και η Sleep Research Society συνιστούν στους ενήλικες να κοιμούνται τουλάχιστον 7 ώρες τη νύχτα[6].
Πώς θα καταλάβετε αν πιάνει
Κατά τον ανασχηματισμό η ζυγαριά μπορεί να μην κουνιέται σχεδόν καθόλου, επειδή χάνετε λίπος και κερδίζετε μυ ταυτόχρονα. Παρακολουθήστε καλύτερα τα εξής:
- Την περιφέρεια μέσης, κάθε εβδομάδα την ίδια ώρα.
- Το ποσοστό λίπους, με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά, για παράδειγμα με τον υπολογιστή λίπους με μεζούρα (μέθοδος του Αμερικανικού Ναυτικού).
- Τη δύναμη: ανεβαίνουν οι επαναλήψεις και τα κιλά σας;
- Φωτογραφίες προόδου κάθε 2–4 εβδομάδες, με τον ίδιο φωτισμό.
- Πώς σας κάθονται τα ρούχα.
Αν η μέση σας λεπταίνει και τα κιλά στις ασκήσεις ανεβαίνουν, πιάνει, ό,τι κι αν λέει η ζυγαριά.
