Τα περισσότερα συμπληρώματα στο ράφι του γυμναστηρίου έχουν ελάχιστα στοιχεία πίσω τους. Η μονοϋδρική κρεατίνη αποτελεί την εξαίρεση: έχει μελετηθεί επί δεκαετίες σε ελεγχόμενες μελέτες και βελτιώνει σταθερά τη δύναμη και την απόδοση στην προπόνηση. Δείτε τι κάνει, πώς να την παίρνετε και ποιες ανησυχίες ευσταθούν.
Πώς δρα η κρεατίνη
Οι μύες σας αποθηκεύουν κρεατίνη ως φωσφοκρεατίνη, ένα γρήγορο καύσιμο για σύντομες, έντονες προσπάθειες όπως ένα βαρύ σετ ή ένα σπριντ. Η διατροφή (κυρίως κρέας και ψάρι) και ο ίδιος ο οργανισμός παρέχουν ένα μέρος, αλλά η λήψη συμπληρώματος αυξάνει περαιτέρω τα αποθέματα στους μυς. Σύμφωνα με τη θέση της ISSN, αυτή η αύξηση της μυϊκής κρεατίνης είναι πιθανότατα αυτό που εξηγεί τη βελτίωση της απόδοσης σε άσκηση υψηλής έντασης και των προπονητικών προσαρμογών με τη χρήση συμπληρώματος[1].
Τι δείχνουν τα δεδομένα
- Δύναμη: μια μετα-ανάλυση 60 μελετών βρήκε ότι η κρεατίνη βελτίωσε τη δύναμη των κάτω άκρων σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο, ανεξάρτητα από τον πληθυσμό ή το πρωτόκολλο δοσολογίας[2]. Μια συνοδευτική ανάλυση βρήκε το ίδιο για τη δύναμη των άνω άκρων σε προσπάθειες κάτω των τριών λεπτών.
- Μυϊκή μάζα και προπονητικές προσαρμογές: η International Society of Sports Nutrition χαρακτηρίζει την κρεατίνη ως το πιο αποτελεσματικό διαθέσιμο συμπλήρωμα για την αύξηση της ικανότητας άσκησης υψηλής έντασης και της άλιπης μάζας κατά την προπόνηση[1].
- Ποιοι ωφελούνται: άνδρες και γυναίκες, νεότεροι και μεγαλύτεροι ενήλικες. Οι χορτοφάγοι, στους οποίους έχουν αναφερθεί χαμηλότερα αποθέματα κρεατίνης στους μυς, μπορεί να δουν μεγαλύτερη αύξηση της μυϊκής κρεατίνης[1].
Δεν κάνει θαύματα: στη μετα-ανάλυση για τα κάτω άκρα, το μέσο μέγεθος επίδρασης ήταν μικρό (0,24)[2], μια μέτρια ώθηση πάνω σε μια καλή προπόνηση. Η κρεατίνη δεν αντικαθιστά τον επαρκή προπονητικό όγκο ούτε την επαρκή πρωτεΐνη, αλλά κάνει και τα δύο να αποδίδουν λίγο καλύτερα.
Πώς να παίρνετε κρεατίνη
| Μέθοδος | Δόση | Κορεσμός μυών μετά από |
|---|---|---|
| Με φάση φόρτισης | ≈ 0,3 g/kg/ημέρα (περίπου 20 g για 70 kg) για 5–7 ημέρες, μετά 3–5 g/ημέρα | 5–7 ημέρες |
| Χωρίς φόρτιση | 3–5 g/ημέρα | 3–4 εβδομάδες |
Και οι δύο μέθοδοι καταλήγουν στο ίδιο σημείο· η φόρτιση απλώς φτάνει εκεί γρηγορότερα[1]. Η μονοϋδρική κρεατίνη είναι η μορφή που χρησιμοποιεί σχεδόν όλη η έρευνα. Οι ακριβότερες μορφές δεν έχει αποδειχθεί ότι δουλεύουν καλύτερα[1].
Είναι ασφαλής η κρεατίνη; Οι συνηθισμένοι μύθοι
Μια ανασκόπηση του 2021 από διεθνή ομάδα ερευνητών εξέτασε μία προς μία τις πιο συχνές ανησυχίες· οι απαντήσεις του πίνακα προέρχονται από αυτήν, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά[3]. Η θέση της ISSN καταλήγει ότι η βραχυχρόνια και μακροχρόνια χρήση, ακόμη και σε δόσεις έως 30 g την ημέρα για πέντε χρόνια, φαίνεται ασφαλής και καλά ανεκτή σε υγιείς ανθρώπους[1].
| Ισχυρισμός | Τι λένε τα δεδομένα |
|---|---|
| Βλάπτει τα νεφρά | Δεν υπάρχουν ενδείξεις βλάβης σε υγιείς ανθρώπους. Η κρεατίνη αυξάνει την κρεατινίνη του αίματος, που σε μια εξέταση μπορεί να μοιάζει με νεφρικό πρόβλημα χωρίς να είναι. Όσοι έχουν ήδη νεφρική νόσο πρέπει να ρωτήσουν τον γιατρό τους. |
| Προκαλεί κατακράτηση υγρών και φούσκωμα | Η κατακράτηση νερού είναι η πιο συχνά αναφερόμενη επίδραση, κυρίως τις πρώτες ημέρες λήψης. |
| Προκαλεί τριχόπτωση | Αυτό βασίζεται σε μία μόνο μικρή μελέτη που μέτρησε μια ορμόνη, όχι τα μαλλιά. Δεν έχει επαναληφθεί, και καμία μελέτη δεν έχει δείξει πραγματική τριχόπτωση. |
| Προκαλεί κράμπες και αφυδάτωση | Δεν τεκμηριώνεται. Σύμφωνα με τη θέση της ISSN, η κρεατίνη δεν αυξάνει τις κράμπες ή την αφυδάτωση, και μελέτες σε αθλητές βρήκαν μάλιστα λιγότερες κράμπες και θερμικές διαταραχές σε όσους την έπαιρναν. |
| Είναι μόνο για άνδρες ή bodybuilders | Η έρευνα δείχνει οφέλη σε γυναίκες και μεγαλύτερους ενήλικες όπως και σε άνδρες. |
